زردی نوزادان (Neonatal Jaundice) یکی از شایع ترین شرایط بالینی در روزهای ابتدایی تولد است که باعث زرد شدن پوست و چشم ها می شود. زردی معمولاً ناشی از افزایش سطح بیلی روبین خون است و در بیشتر موارد خوش خیم است، اما گاهی نیاز به پیگیری و درمان دارد.

زردی نوزاد چیست؟

زردی حالتی است که در آن سطح بیلی روبین خون بالا می رود و باعث زرد شدن پوست و صلبیه چشم می شود. بیلی روبین ماده ای زردرنگ است که در اثر تجزیه طبیعی هموگلوبین در گلبول های قرمز تولید می شود و در حالت طبیعی توسط کبد دفع می شود.

علت‌های زردی در نوزادان

علل زردی را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد:

الف) زردی فیزیولوژیک (طبیعی)

• بیشتر نوزادان در ۲ تا ۵ روز اول تولد دچار آن می‌شوند

• معمولاً بدون درمان خاصی طی ۱۰ تا ۱۴ روز از بین می‌رود

ب) زردی پاتولوژیک (غیرطبیعی)

• شروع زردی در ۲۴ ساعت اول زندگی

• افزایش شدید و سریع بیلی‌روبین

• ماندگاری بیش از دو هفته در نوزاد ترم
  علل پاتولوژیک شامل:

• ناسازگاری گروه خونی مادر و نوزاد (Rh یا ABO)

• عفونت‌های نوزادی

• ناهنجاری‌های کبد یا صفرا

• بیماری‌های همولیتیک

• کم‌کاری تیروئید مادرزادی

علائم زردی نوزاد

• زرد شدن پوست از صورت به سمت پایین (چشم‌ها، سینه، شکم، اندام‌ها)

• خواب‌آلودگی زیاد یا ضعف مکیدن

• بی‌حالی یا کاهش واکنش‌پذیری

• در موارد شدید: گریه‌های شدید، سفتی عضلات یا تشنج (هشدار اورژانس)

آزمایش‌های تشخیصی زردی در نوزادان

در آزمایشگاه کودکان ایران برای بررسی زردی، از روش‌های زیر استفاده می‌شود:

1. اندازه‌گیری بیلی‌روبین خون (Total and Direct Bilirubin)

• برای تعیین شدت زردی و نوع آن (غیربستنی/مستقیم)

• نمونه خون از پاشنه پا یا وریدی گرفته می‌شود

2. تست گروه خونی و Rh

• برای بررسی ناسازگاری خونی بین مادر و نوزاد

3. آزمایش کومبس (Direct Coombs Test)

• بررسی وجود آنتی‌بادی‌ها روی سطح گلبول قرمز

4. CBC (شمارش کامل سلول‌های خونی)

• برای بررسی تعداد گلبول‌های قرمز و هموگلوبین جهت تشخیص همولیز

5. تست‌های عملکرد کبد (LFTs) و تیروئید (TSH)

• در صورت مشکوک بودن به مشکلات زمینه‌ای

6. بیلی‌روبین پوستی (TcB یا Transcutaneous Bilirubin)

• بدون نیاز به خون‌گیری؛ از طریق دستگاه مخصوص از روی پوست

درمان زردی در نوزادان

بسته به شدت و علت زردی، درمان شامل موارد زیر است:

• فتوتراپی (نوردرمانی)
  تابش نور آبی خاص به پوست برای تجزیه بیلی‌روبین

• تعویض خون در موارد شدید و تهدیدکننده

• تغذیه مکرر و کافی برای دفع سریع‌تر بیلی‌روبین

• درمان علت زمینه‌ای در موارد زردی پاتولوژیک

چه زمانی باید به آزمایشگاه مراجعه کرد؟

اگر زردی در روز اول تولد ظاهر شود، یا بعد از دو هفته برطرف نشود، یا با علائمی مانند خواب‌آلودگی یا ضعف تغذیه همراه باشد، بررسی آزمایشگاهی فوری لازم است.

خدمات ویژه در آزمایشگاه کودکان ایران

ما در آزمایشگاه کودکان ایران، با تجهیزات ویژه نوزادان، نمونه‌گیری با کمترین درد، مشاوره تخصصی با پزشکان اطفال و دستگاه‌های پیشرفته تشخیص بیلی‌روبین، خدمات کامل و مطمئنی را به خانواده‌ها ارائه می‌دهیم.

پرسش‌های متداول والدین

آیا زردی همیشه خطرناک است؟
خیر. بیشتر موارد زردی طبیعی بوده و بدون درمان خاصی بهبود می‌یابد. اما برخی موارد نیاز به بررسی سریع دارند.

زردی چه زمانی به مغز آسیب می‌زند؟
اگر سطح بیلی‌روبین خیلی بالا برود و درمان نشود، ممکن است منجر به کرنیکتروس (آسیب مغزی دائمی) شود.

آیا فتوتراپی عوارض دارد؟
معمولاً بی‌خطر است اما ممکن است باعث اسهال یا کم‌آبی شود که با مراقبت کنترل می‌شود.